सामग्री पर जाएँ

पृष्ठ:हिन्दी विश्वकोष भाग 1.djvu/७

विकिस्रोत से
यह पृष्ठ जाँच लिया गया है।
अंकुशदुर्धर—अंगजाता
अँकवार—(हिं॰ स्त्री॰) गोद। छाती। अङ्कपाली।
अंकविद्या—(सं॰ अङ्कविद्या) अङ्कगणित देखो।
अंकाई—(हि॰ स्त्री॰) कूत। अटकल। अन्दाज़ा। फ़सलमें से ज़मीदार (भूमिहार) और काश्तकार (कृषिक) के हिस्सोंका ठहराव।
अँकाना—(हि॰ क्रि॰) कुतवाना। मूल्य निर्धारित कराना। परीक्षा करना। जँचाना।
अँकाव—(हि॰ पु॰) कूतने या आँकनेका काम। कुताई।अन्दाज।
अंकावतार—(सं॰ अङ्कावतार) नाटकके एक अंकके अन्तमें आगामी दूसरे अंकके अभिनयकी पात्रों द्वारा सूचना वा आभास। अङ्कावतार देखो।
अंकिका—(सं॰ अङ्किका) अङ्किका देखो।
अंकित—(सं॰ अङ्कित) अङ्कित देखो।
अंकिल—(सं॰ अङ्कित) अङ्कित देखो।
अँकुड़ा—(हि॰ पु॰) लोहेका झुका हुआ टेढ़ा काटा। लोहेका झुका हुआ छड़। कुलाबा। गाय बैलके पेटका दर्द या मरोड़। टेढ़ी झुकी हुई कील जिसे तागेमें अटका कर पटवा काम करते हैं।
अँकुड़ी—(हि॰ स्त्री॰) टेढ़ी कँटिया। हुक। हल की वह लकड़ी जिसमें फाल लगा रहता है। एकके पहियेके जोड़ों पर लगी हुई लोहेकी कील या जींकी।
अँकुड़ीदार—(हि॰ वि॰) जिसमें अँकुड़ी लगी हो। एक प्रकारका क़सीदा जिसे "गड़ारी" भी कहते हैं।
अंकुर—(सं॰ अङ्कुर) अङ्कुर देखो।
अंकुरक—(सं॰ अङ्कुरक) अङ्कुरक देखो।
अँकुरना, अँकुराना—हिं॰ क्रि॰) अङ्कुर फोड़ना उगना। जमना। उत्पन्न होना।
अंकुरित—(सं॰ अङ्कुरित) अङ्कुरित देखो।
अंकुरित-यौवना—(सं॰ अङ्कुरित-यौवना)
अँकुरी—(हि॰ स्त्री॰) चनेकी भिंगोई हुई घुघनी।
अंकुश—(सं॰ अङ्कुश) अङ्कुश देखो।
अंकुशग्रह—(सं॰ अङ्कुशग्रह) अङ्कुशग्रह देखो।
अंकुशदंता—(सं॰ अङ्कुशदन्त) अङ्कुशदन्त देखो।
अंकुशदुर्धर—(सं॰ अङ्कुशदुर्धर) अङ्कुशदुर्धर देखो।

अंकुस—(हि॰ पु॰) अङ्कुश देखो।
अँकुशा—(हि॰ पु॰) अङ्कुशा देखो।
अँकुसी (हि॰ स्त्री॰) झुकी हुई लोहेकी कील। यह अधिकतर किसी वस्तुको फँसाने अथवा लटकानेके लिये बनाई जाती है। अँकुसी कितनेही कामोंमें आती है। ठठेरे इसको पीतलको बनाकर भट्टी से आग या राख निकालते हैं।
अंकोट—(सं॰ अङ्कोट) अङ्कोट देखो।
अकोटक—(सं॰ अङ्कोटक) अङ्कोटक देखो।
अकोड़ा—(हि॰ पु॰) पालकी रस्सी खींचनेके लिये एक प्रकारका कांटा बनाया जाता है। बड़ा कांटा। एक प्रकारका लङ्गड़।
अँकोर—(हि॰ पु॰) गोद। छाती। भेंट। नज़र। जल-पान।
अँकोरी—(हि॰ स्त्री॰) गोद। आलिङ्गन।
अंकोल—(सं॰ अङ्कोल) अङ्कोल देखो।
अंक्य—(सं॰ अङ्क्य) अङ्क्य देखो।
अँखड़ी—(हि॰ स्त्री॰)। आंख। चितवन।
अँखमीचनी—(हि॰ स्त्री॰) आँखमिचौली देखो।
अँखाना—(हि॰ क्रि॰) अनखाना देखो।
अँखिया—(हि॰ पु॰) आँख, नक्‌क़ासी बनानेका लोहे-का एक ठप्पा जिससे कसेरे हथौड़ीसे ठोंक ठोंक कर नक्क़ाशी बनाते है।
अँखुआ—(हि॰ पु॰) अङ्कुरा बीजसे कूटकर निकली हुई नोक फुनगी।
अँखुआना—(हि॰ क्रि॰) अङ्कुर फोड़ना। जमना अङ्कुरित होना
अंग—(सं॰ अङ्ग) अङ्ग देखो।
अंगकर्म—(सं॰ अङ्गकर्म्म) अङ्गकर्म्म देखो।
अंगग्रह—(सं॰ अङ्गग्रह) अङ्गग्रह देखो।
अंगचालन—(सं॰ अङ्गचालन) अङ्गचालन देखो।
अंगज—(सं॰ अङ्गज) अङ्गज देखो।
अंगजा—(सं॰ अङ्गजा) अङ्गजा देखो।
अंगजाई—(हि॰ स्त्री॰) बेटी। लड़की। कन्या।
अंगजात—(सं॰ अङ्गजात) अङ्गजात देखो।
अंगजाता—(सं॰ अङ्गजाता) अङ्गजाता देखो।